Polska traci 124 mld zł rocznie przez zmiany klimatu

Polska może tracić rocznie do 124 miliardów złotych z powodu skutków zmian klimatu do 2050 roku, wynika z raportu Fundacji ClientEarth i Instytutu Reform. Ta alarmująca prognoza pokazuje, że ekstremalne upały i inne skutki zmian klimatycznych to nie tylko zagrożenie dla środowiska, ale przede wszystkim dla polskiej gospodarki i portfeli obywateli.

Raport “Odporna i silna Polska” wskazuje, że w ciągu ostatnich trzech lat Polska straciła ponad 13 miliardów złotych (4 miliardy euro) z powodu zmian klimatycznych. Od 1980 roku łączne straty wyniosły 86,24 miliarda złotych (20,1 miliarda euro). Jedną piątą tej kwoty stanowią bezpośrednie efekty samych upałów. Jak podkreśla Martyna Kajzerek z fundacji Climate&Strategy, obserwowane w Europie ekstremalne temperatury to już nie anomalia, lecz nowa norma, która pojawia się szybciej niż przewidywały modele naukowców.

Jak upały obniżają wydajność gospodarczą

Ekstremalne temperatury działają destrukcyjnie na wydajność pracowników i całe łańcuchy produkcyjne. Kiedy człowiek pracuje w upale, jego organizm uruchamia mechanizm termoregulacji - pompuje znacznie więcej krwi do skóry, aby schłodzić ciało. Proces ten zmniejsza przepływ krwi do mięśni i mózgu, co błyskawicznie obniża wydajność umysłową i fizyczną.

Problemy pogarsza intensywne pocenie, które prowadzi do utraty wody i ważnych minerałów. Pracownik doświadcza szybkiego odwodnienia, zmęczenia i utraty koncentracji. Jak wyjaśnia dietetyk i trener personalny Dominik Żurawski, w takich warunkach ciało pracuje na pełnych obrotach tylko po to, aby przetrwać gorąco. Efekt? Drastycznie spada produktywność, rośnie liczba błędów i wypadków w pracy.

Wielowymiarowy wpływ na gospodarkę

Koszty zmian klimatu nie ograniczają się do bezpośrednich strat w wydajności pracowników. Wojciech Kukuła, Starszy Prawnik w ClientEarth, wylicza konkretne kanały, przez które ekstremalne upały uderzają w polską gospodarkę:

Sektor	Rodzaj strat	Przykład wpływu
Infrastruktura	Zniszczenia podczas ekstremalnych zjawisk pogodowych	Awarie sieci energetycznej, uszkodzenia dróg
Rolnictwo	Straty spowodowane suszami	Zmniejszone plony, wyższe koszty nawodnienia
Logistyka	Przerwania w łańcuchach dostaw	Opóźnienia dostaw, dodatkowe koszty transportu
Ochrona zdrowia	Rosnące obciążenie systemu	Więcej hospitalizacji, leczenie udarów cieplnych

Suma 124 miliardów złotych rocznie to nie abstrakcyjna prognoza, lecz konkretne wyliczenia odzwierciedlające rzeczywisty wpływ na gospodarkę. Dla porównania, suma ta stanowi około 1 procenta dzisiejszego PKB Polski lub więcej niż roczna dotacja budżetu państwa dla Narodowego Funduszu Zdrowia.

Co to oznacza dla Polski

Raport ClientEarth pokazuje, że bierność w walce ze zmianami klimatu będzie niezwykle kosztowna. Jednak istnieje też dobra wiadomość: szybkie przejście na zielone technologie i redukcja emisji mogą znacząco zmniejszyć te straty. Według wyliczań fundacji, przyspieszenie transformacji energetycznej mogłoby zmniejszyć roczne straty z 124 do 84 miliardów złotych, czyli o 40 miliardów złotych rocznie. Ta różnica równa się ponad 1 procentowi dzisiejszego PKB Polski - “gra jest warta świeczki”, jak podkreśla Kukuła.

Działania rządu: pakiet dziewięciu inicjatyw

Ministerstwo Klimatu i Środowiska odpowiada na wyzwanie pakietem dziewięciu inicjatyw wzmacniających bezpieczeństwo klimatyczne. Jedną z nich jest program “Mikroretencja”, na który resort przeznaczy 173 miliony złotych. Wsparcie kierowane jest również do strażaków, Lasów Państwowych i projektów samorządowych chroniących gospodarkę przed skutkami ekstremalnych zjawisk pogodowych.

Od 2024 roku w obszarze adaptacji do zmian klimatu ministerstwo podpisało 199 dużych umów o łącznej wartości 4,4 miliarda złotych. Rzecznik resortu klimatu Marek Pogorzelski podkreśla, że zmiana klimatu wymaga nie tylko przepisów prawnych, ale też działań gospodarczych i społecznych. Otwiera to nowy sektor gospodarczy - od innego projektowania miast po walkę z betonozą.

Potrzeba działań na wielu poziomach

Experci wskazują, że podczas zmian klimatycznych - wzrostu temperatury i coraz częstszych nawalnych deszczów - nie można ograniczać się do pojedynczych inicjatyw. Konieczne jest działanie kompleksowe na wielu poziomach: krajowym, samorządowym i indywidualnym. Tempo ocieplenia konsekwentnie wyprzedza prognozy naukowców, a koszty tego przyspieszenia ponosi zarówno środowisko, jak i gospodarka.

Raport Światowej Organizacji Meteorologicznej (WMO) prognozuje, że między 2026 a 2030 rokiem padnie kolejny rekord temperatury. To oznacza, że polska gospodarka musi się przygotować na jeszcze bardziej ekstremalne warunki. Inwestycje w zielone technologie, adaptacyjne infrastrukturę i zmianę sposobu funkcjonowania miast to nie luksus, lecz konieczność ekonomiczna. Koszt działania jest znacznie niższy niż koszt bezczynności.