Polski przemysł płaci 4x więcej za energię. Rząd szuka rozwiązania

Polski przemysł płaci kilka razy więcej za energię niż średnia unijna, co stanowi poważne zagrożenie dla konkurencyjności gospodarki i grozi stopniową dezindustrializacją kraju. Problem tkwi w systemie opłat za emisję CO2 (ETS) oraz najwyższych w Unii opłatach sieciowych, które drastycznie obciążają rachunki firm energochłonnych.

Polska płaci 4 razy więcej za uprawnienia do emisji CO2

Dane Polskiej Grupy Energetycznej wskazują, że koszty uprawnień do emisji CO2 w ramach systemu EU ETS stanowią dla polskich odbiorców przemysłowych 40-50 procent rachunku za energię elektryczną. Dla porównania, średnia w Unii Europejskiej wynosi zaledwie 10 procent. To oznacza, że polski przemysł ponosi obciążenie czterokrotnie wyższe niż konkurenci w innych krajach unijnych.

Problematyczne jest również to, że w 2025 roku Polska ma najwyższe w całej Unii Europejskiej opłaty sieciowe dla dużych odbiorców przemysłowych. Tymczasem w gospodarkach zachodnich takich jak Niemcy, Wielka Brytania, Francja czy Hiszpania, odbiorcy przemysłowi mogą liczyć na ulgi sieciowe na poziomie od 60 do 90 procent w zależności od kraju.

Kraj	Ulga na opłaty sieciowe	Mechanizm wsparcia
Niemcy	60-90%	CISAF, rekompensaty kosztów pośrednich
Francja	60-90%	Ulgi sieciowe dla przemysłu
Hiszpania	60-90%	Rekompensaty kosztów pośrednich (od 2026)
Włochy	60-90%	Rekompensaty kosztów pośrednich (od 2026)
Austria	60-90%	Rekompensaty kosztów pośrednich (od 2026)
Polska	0%	Projekt obniżki (316 mln zł)

Co to oznacza dla polskiego biznesu?

Ta dysproporcja w kosztach energii bezpośrednio uderza w konkurencyjność polskiego przemysłu zarówno w relacjach wewnątrz Wspólnoty, jak i na arenie globalnej. Polskie firmy energochłonne konkurują z producentami z Chin, Indii i Turcji, którzy mają dostęp do znacznie tańszej energii. Bez szybkich działań rządowych grozi Polsce stopniowa dezindustrializacja, szczególnie w sektorach wymagających dużych nakładów energii.

Rząd pracuje nad pakietem rozwiązań od miesięcy

Od wielu miesięcy polski rząd prowadzi prace nad pakietem ulg dla biznesu energochłonnego. Prace te prowadzone są na styku resortu energii oraz Ministerstwa Rozwoju i Technologii, pod nadzorem ministra finansów i gospodarki Andrzeja Domańskiego. Jednak do tej pory brakuje konkretnych, sfinalizowanych propozycji.

W ostatni piątek Ministerstwo Energii przedstawiło projekt rozporządzenia taryfowego, który proponuje niższe stawki za dystrybucję dla odbiorców energochłonnych — tych, którzy zużywają co najmniej 110 GWh energii elektrycznej rocznie. Resort przewiduje, że łączne korzyści dla odbiorców z tytułu niższych opłat sieciowych wyniosą około 316 milionów złotych.

Ale branża uważa to za niewystarczające. Piotr Mikusek, dyrektor biura regulacji w Grupie Azoty, ocenia propozycję Ministerstwa Energii jako “krok w dobrą stronę”, ale zaznacza, że jej efekt “znacząco odbiega od korzyści obserwowanych w innych państwach”. Mikusek podkreśla, że rozwiązania potrzebne są “tu i teraz”, podczas gdy inne kraje już mają funkcjonalne programy wsparcia.

Inne kraje UE wdrożyły skuteczne mechanizmy

Spanią, Włochy i Austria już wdrożyły rozszerzone ramy rekompensaty kosztów pośrednich emisji od stycznia 2026 roku. Niemcy, Słowenia, Irlandia i Bułgaria wdrożyły mechanizm CISAF (Clean Industrial Deal State Aid Framework), który pozwala ustabilizować ceny hurtowe energii elektrycznej dla przemysłu energochłonnego. Polski rząd dotychczas nie wprowadził żadnego z tych rozwiązań.

Komisja Europejska reformuje system ETS

W miniony piątek Komisja Europejska przedstawiła rewizję systemu EU ETS, która ma na celu zwiększenie konkurencyjności europejskiego przemysłu. Dwie największe zmiany to obniżenie rocznej stopy poboru uprawnień do Rezerwy Stabilności Rynkowej (MSR) z obecnych 24 procent do 12 procent w latach 2031-2040 oraz spowolnienie tempa corocznego zmniejszania podaży uprawnień (liniowy współczynnik redukcji) do 3,7 procent rocznie w latach 2031-2035, wobec obecnie planowanych 4,4 procent.

Wprowadzono również nowe narzędzie zwane Investment Booster, dzięki któremu do przemysłu ma trafić 400 milionów uprawnień do emisji. Jednak analitycy rynku energii zauważają, że te zmiany nie wpłynęły mocno na bieżące ceny uprawnień do emisji CO2 (EUA), które nadal oscylują wokół 80 euro.

Perspektywa długoterminowa: przejście na źródła bezemisyjne

Komisja Europejska wskazuje, że receptą na kryzys energetyczny jest przejście na źródła bezemisyjne. Komisarz UE ds. klimatu Wopke Hoekstra podkreśla, że państwa, które zrobiły najwięcej w zakresie inwestycji w odnawialne źródła energii, energetykę jądrową i elektryfikację — takie jak Szwecja, Finlandia, Dania czy Półwysep Iberyjski — ucierpiały najmniej podczas ostatniego kryzysu energetycznego, a ceny wzrosły u nich najmniej.

Fakt, że Europa jest zależna od państw zewnętrznych w przypadku ponad 80 procent zużywanego gazu i ponad 95 procent ropy, stanowi poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa energetycznego Unii. To uzasadnia konieczność przyspieszenia transformacji energetycznej, ale nie rozwiązuje bieżącego problemu polskiego przemysłu.

Co czeka polski przemysł?

Przedstawiciele branży chemicznej i metalurgicznej ostrzegają, że bez szybkich i ambitnych działań rządowych grozi Polsce stopniowa dezindustrializacja. Polska Izba Przemysłu Chemicznego podkreśla, że rewizja ETS to krok w dobrym kierunku, ale nadal nie daje gwarancji zatrzymania ucieczki produkcji z Polski, nie wnosi konkretnych rozwiązań dla pozyskania taniej energii i — przede wszystkim — długoterminowo nie odbudowuje konkurencyjności przemysłu.

Tomasz Zieliński, prezes PIPC, zaznacza, że rozwiązania potrzebne są teraz, a nie za kilka lat. Polska musi działać szybko i zdecydowanie, aby utrzymać swoją pozycję jako ważnego gracza na europejskiej mapie przemysłowej. Brak szybkiej interwencji rządu może oznaczać utratę inwestycji, zamykanie fabryk i bezrobocie w regionach zdominowanych przez produkcję energochłonną.