Polska zbliża się do cen Zachodu. Tylko 2 kraje są tańsze

Polska szybko zbliża się do poziomu cen krajów bogatej Europy, co jest naturalną konsekwencją uczestnictwa we wspólnym rynku i postępującej konwergencji gospodarczej. W 2025 r. przeciętny koszyk konsumpcyjny kosztował 73,3% średniej unijnej, podczas gdy zaledwie dziesięć lat wcześniej, w 2015 r., stanowił on niecałe 58% średniej UE. Oznacza to, że różnica cenowa między Polską a bogatszymi krajami Unii zmniejszyła się o ponad 15 punktów procentowych.

Tempo konwergencji cen przyspieszyło w ostatnich latach

Polski Instytut Ekonomiczny (PIE) zwraca uwagę, że szczególnie dynamiczny wzrost relatywnego poziomu cen nastąpił w latach 2020-2025, gdy Polska należała, obok Estonii, do krajów Europy Środkowo-Wschodniej najszybciej zmniejszających dystans cenowy do Europy Zachodniej. W szczytowych momentach wzrosty cen w skali roku sięgały 18%, co znacznie przewyższało tempo inflacji w pozostałych krajach unijnych.

Hubert Pliszka, ekspert PIE, wskazuje dwa główne czynniki napędzające ten proces. Po pierwsze, Polska doświadczyła silniejszego niż Europa Zachodnia wpływu szoku energetycznego, związanego z wysoką energochłonnością gospodarki oraz dużym udziałem energii i żywności w koszyku konsumpcyjnym polskich gospodarstw domowych. Po drugie, szybki wzrost wynagrodzeń zwiększał koszty pracy i sprzyjał wzrostowi cen, szczególnie w sektorze usług.

Które kategorie towarów podrożały najbardziej?

Analiza struktury wzrostu cen pokazuje, że przyspieszenie konwergencji w Polsce napędzane było głównie przez wydatki, których gospodarstwa domowe nie mogą łatwo ograniczyć. Gaz i energia elektryczna wzrosły niemal dwukrotnie, a usługi fryzjerskie, stomatologiczne oraz remontowo-wykończeniowe podrożały o blisko 70%. Tymczasem ceny wielu produktów przemysłowych pozostawały relatywnie stabilne.

Ta asymetria wzrostu cen ma ważne konsekwencje dla struktury wydatków konsumentów. Podczas gdy ceny odzieży, samochodów czy sprzętu AGD niemal zrównały się z cenami w pozostałych gospodarkach UE, usługi konsumpcyjne pozostają wyraźnie tańsze w Polsce.

Kategoria	Cena w Polsce (% średniej UE 2025)	Zmiana od 2015 r.
Usługi konsumpcyjne	~60%	Wzrost, ale nadal znacznie poniżej UE
Odzież i obuwie	~100%	Niemal zrównane z UE
Samochody	~100%	Niemal zrównane z UE
Sprzęt AGD	~100%	Niemal zrównane z UE
Energia i gaz	Wzrost 2x	Najszybszy wzrost
Żywność	Znaczny wzrost	Drugi co do wielkości wzrost

Polska pozostaje trzecim najtańszym krajem UE

Pomimo szybkiego wzrostu cen, Polska ciągle należy do najtańszych krajów Unii Europejskiej. W 2025 r. taniej niż w Polsce było tylko w Rumunii (65,1% średniej UE) oraz Bułgarii (62,5% średniej UE). Polska zajmuje trzecie miejsce na liście krajów z najniższym poziomem cen.

Na przeciwnym biegunie znajdują się trzy kraje o najwyższych cenach w całej UE, które utrzymują tę pozycję nieprzerwanie od 2018 r.: Dania, Irlandia i Luksemburg. Średnie poziomy cen w tych państwach w 2025 r. przekraczały 130% średniej UE.

Ciekawym zjawiskiem jest to, że Polska ma niższe ceny niż inne kraje Europy Środkowo-Wschodniej. PIE wskazuje, że wynika to m.in. z efektu głębokiego rynku, który sprzyja konkurencji i ogranicza poziom marż w handlu detalicznym. Duża liczba sieci handlowych i konkurencja między nimi utrzymują ceny na niższym poziomie niż w krajach o mniejszych rynkach.

Co to oznacza dla polskich konsumentów i gospodarki?

Zbliżanie się polskich cen do poziomu zachodniej Europy jest naturalnym procesem towarzyszącym konwergencji gospodarczej. Wraz z doganianiem bogatszych krajów pod względem dochodu i produktywności, polskie ceny naturalnie zbliżają się również do ich poziomu. Jest to konsekwencja braku barier handlowych, swobodnego przepływu towarów, osób, usług i kapitału oraz stopniowego ujednolicania regulacji w ramach Unii Europejskiej.

Jednak proces ten ma dwojaki charakter. Z jednej strony, wzrost wynagrodzeń w Polsce i poprawa warunków życia są pozytywnym zjawiskiem. Z drugiej strony, szybki wzrost cen — szczególnie w kategoriach, których gospodarstwa domowe nie mogą ograniczyć (energia, żywność, usługi) — zmniejsza realny wzrost dochodów zwykłych konsumentów.

Eksperci PIE podkreślają, że w długim okresie proces ten jest nieunikniony. Czynniki strukturalne, takie jak brak barier handlowych i swobodny przepływ kapitału, sprzyjają zanikaniu różnic w cenach dóbr w ramach UE. Ponadto, w gospodarkach o niższym poziomie rozwoju, szybszy wzrost produktywności w sektorze eksportowym prowadzi do presji płacowej także w segmencie usług niepodlegających handlowi międzynarodowemu, co skutkuje wzrostem cen w tej części gospodarki.

Gdy Polska będzie doganiać bogatsze kraje pod względem dochodu i produktywności, jej ceny naturalnie będą się zbliżać do ich poziomu. Proces konwergencji cenowej jest zatem odzwierciedleniem sukcesu transformacji gospodarczej Polski, choć dla konsumentów oznacza to konieczność adaptacji do nowej rzeczywistości cenowej na rynku europejskim.