Ukraińcy w Polsce: jak migranci napędzają gospodarkę o 2,7%

Ukraińscy migranci stanowią jeden z kluczowych czynników wzrostu polskiej gospodarki, przynosząc w 2024 roku dodatkowe 2,7% do produktu krajowego brutto, czyli prawie 98 miliardów złotych. Wbrew powszechnym mitom rozpowszechnianym przez polityków i środowiska prawicowe, dane ekonomiczne jasno pokazują, że polska gospodarka czerpie z pracy ukraińskich pracowników duże zyski, a nie ponosi straty.

Jak Ukraińcy napędzają polski PKB?

Analizy przygotowane przez firmę doradczą Deloitte dokumentują skalę wpływu migracji z Ukrainy na gospodarkę polską. W roku wybuchu pełnoskalowej wojny ukraińscy uchodźcy podniesli polski PKB o 1,5 procent. W kolejnych latach, wraz z masowym wchodzeniem na rynek pracy, wskaźnik ten stale rósł — osiągnął 2,3 procent w 2023 roku oraz 2,7 procent w 2024 roku.

Rok	Wzrost PKB dzięki migrantom	Szacunkowa wartość
2022 (rok wybuchu wojny)	1,5%	—
2023	2,3%	—
2024	2,7%	~98 mld zł

Dla porównania: średni wzrost PKB Polski w ostatnich latach oscylował wokół 2-3 procent. Oznacza to, że ukraińscy migranci odpowiadają za znaczną część całkowitego wzrostu gospodarczego kraju.

Czy polska kasa państwa traci na świadczeniach dla Ukraińców?

Jednym z najpopularniejszych mitów jest twierdzenie, że polscy podatnicy ponoszą koszty socjalne i medyczne związane z napływem Ukraińców. Raporty finansowe bezlitośnie rozprawiają się z tą narracją.

Bank Gospodarstwa Krajowego wskazuje, że podatki i różnego rodzaju opłaty odprowadzane przez migrantów z nawiązką pokrywają pobierane przez nich świadczenia. Na każdą złotówkę, jaką ukraińskie rodziny otrzymały w ramach programu 800 plus, oddały do polskiej kasy państwowej około 5,4 zł w postaci podatków. To oznacza, że program 800 plus dla Ukraińców jest dla budżetu Polski niezwykle opłacalny — każdy wydany złoty wraca ponad pięciokrotnie.

Identycznie sytuacja wygląda w sektorze zdrowotnym. Składki zdrowotne odprowadzane przez legalnie zatrudnionych Ukraińców przewyższają koszty ich opieki medycznej w Polsce, wliczając w to osoby nieubezpieczone. W 2023 roku czysty zysk polskiego systemu zdrowotnego z tego tytułu wyniósł 1,2 miliarda złotych, a w 2024 roku wzrósł do ponad 1,5 miliarda złotych.

Czy Ukraińcy zabierają pracę Polakom?

Dane z rynku pracy jednoznacznie wskazują, że napływ ukraińskich pracowników nie zmniejszył zatrudnienia rodzimych Polaków. Z danych ZUS wynika, że legalne zatrudnienie w Polsce znalazło blisko 1,2 miliona obcokrajowców, z czego 66 procent stanowią obywatele Ukrainy. Dominują oni wśród wszystkich migrantów, wyprzedzając Białorusinów (11%), Gruzinów (2%), obywateli Indii (2%) i Kolumbii (1%).

Analizy przeprowadzane przez ekonomistki z Uniwersytetu w Groningen pokazują, że rynek Czech, które również przyjęły setki tysięcy Ukraińców, wchłonął nową siłę roboczą błyskawicznie. Wnioski badaczek są jednoznaczne — napływ ten nie zachwiał statystykami zatrudnienia ani bezrobocia. Do niemal identycznych konkluzji doszli eksperci z polskiego Instytutu Badań Strukturalnych.

Chociaż analitycy Deloitte wyliczyli, że w 2023 roku z powodu migracji stopa bezrobocia mogła przejściowo wzrosnąć o marginalne 0,18-0,3 punktu procentowego (co oznacza zaledwie 33-54 tysiące osób bezrobotnych w skali 16,5-milionowego rynku pracy), to w dłuższej perspektywie te drobne wahania są całkowicie niwelowane przez potężny skok produktywności i elastyczność firm.

Dlaczego migranci napędzają gospodarkę?

Mechanizm jest prosty: cudzoziemcy napędzają gospodarkę, robiąc zakupy, chodząc do fryzjerów, jedząc w restauracjach, przez co generują nowe miejsca pracy dla lokalnej społeczności. Pracodawcy szybko reorganizują systemy produkcji, a migranci chętnie podejmują się zajęć, których nie podejmują się rodzimi pracownicy — szczególnie prac fizycznych, które są niezbędne dla funkcjonowania gospodarki.

Główne wyzwanie: marnowanie potencjału edukacyjnego

Polscy i czescy badacze alarmują jednak o zupełnie innym, palącym problemie. Jest nim powszechne zjawisko zatrudniania uchodźców poniżej ich realnych kwalifikacji. Choć bardzo wielu z nich posiada wyższe wykształcenie, w Polsce wykonują zazwyczaj proste prace fizyczne.

Co to oznacza: Jeśli nie stworzymy drogi szybkiego awansu zawodowego i społecznego dla tych ludzi, ich gigantyczny potencjał zostanie zmarnowany, a w ich szeregach zacznie narastać apatia i zniechęcenie. W interesie Polski jest zatrzymanie ich w kraju, bo lepszych i bardziej dopasowanych ekonomicznie migrantów Polska mieć nie będzie.

Zagrożenie dla wzrostu gospodarczego

Chociaż wielu Polaków narzeka na duży napływ obywateli Ukrainy, eksperci wskazują, że niedługo możemy martwić się, że ich zabraknie. Z szacunków wynika, że chęć pozostania w Polsce na stałe deklaruje zaledwie połowa Ukraińców, którzy przybyły do Polski jeszcze przed wybuchem pełnoskalowej wojny, oraz zaledwie co czwarty uchodźca wojenny. Jeśli te prognozy się spełnią, polska gospodarka mocno wyhamuje — kraj może stracić prawie 98 miliardów złotych wartości dodanej, którą obecnie generują migranci z Ukrainy.