Ubóstwo w Polsce 2025: raport EAPN o skrajnym i ustawowym ubóstwie

Raport EAPN Polska za 2025 rok wskazuje, że ubóstwo ustawowe w Polsce wzrosło w ciągu roku z 2,6% do 8,1% populacji, a głównym powodem była podwyżka kryteriów dochodowych pomocy społecznej obowiązująca od stycznia 2025 roku.

Dokument jest coroczną analizą monitoringu ubóstwa, przygotowywaną przez organizację EAPN Polska przy okazji Dnia Walki z Ubóstwem. Jego wnioski warto czytać łącznie z danymi Głównego Urzędu Statystycznego, który jest źródłem informacji o ubóstwie w kraju.

Ile osób żyje w ubóstwie skrajnym w Polsce?

Ubóstwo skrajne w 2025 roku dotyczyło 5,3% Polaków, czyli około 2 mln osób. Rok wcześniej wskaźnik wynosił 5,2%, a w 2023 roku aż 6,6%. Zmiana między 2024 a 2025 rokiem jest na tyle niewielka, że nie można jej uznać za istotną statystycznie, więc obraz tej kategorii jest w ostatnim roku stabilny, choć wysoki.

Osobną grupę stanowią gospodarstwa, których wydatki nie sięgają minimum egzystencji. Ich odsetek w ujęciu raportu jest zbliżony w obu latach.

Dlaczego ubóstwo ustawowe tak mocno wzrosło?

Ubóstwo ustawowe mierzy się przez pryzmat kryteriów dochodowych pomocy społecznej. Gdy próg podniesiono od stycznia 2025 roku, do tej grupy trafiło znacznie więcej osób. Wskaźnik urósł z 2,6% do 8,1%, a liczba osób z około 0,97 mln do około 3,02 mln, czyli niemal trzykrotnie.

Jakie są progi dochodowe w pomocy społecznej?

Od stycznia 2025 roku kryterium wynosi 1010 zł dla osoby samotnej i 823 zł na osobę w rodzinie. Te progi są weryfikowane co trzy lata, co oznacza, że między kolejnymi zmianami mogą tracić realną wartość wobec rosnących cen.

Dlaczego autorzy raportu domagają się waloryzacji?

Raport postuluje coroczną waloryzację kryteriów dochodowych, przynajmniej zgodnie ze wzrostem cen. Według informacji zawartych w raporcie, w 2026 roku Ministerstwo Finansów zablokowało waloryzację tych kryteriów, co resort rodziny uzasadniał względami budżetowymi.

Czy świadczenia rodzinne zmieniały się od lat?

Nie. Zasiłki rodzinne w wysokości 95, 124 i 135 zł miesięcznie pozostają bez zmian od listopada 2016 roku. Kryteria dochodowe dla tych świadczeń, wynoszące 674 zł i 764 zł na osobę, nie były podnoszone od listopada 2015 roku. Dla rodzin z niskimi dochodami oznacza to, że realna siła nominalnych kwot systematycznie maleje.

Równolegle wprowadzono nowe świadczenia: Aktywny Rodzic, rentę wdowią i jednorazowy bon ciepłowniczy. Raport nie przesądza, jaki wpływ będą miały na wskaźniki ubóstwa, bo ich efekty wymagają kolejnych lat obserwacji.

Jakie cele wyznaczyły Unia Europejska i Polska?

W maju 2026 roku Komisja Europejska przyjęła pierwszą strategię UE przeciwko ubóstwu. Unia zakłada zmniejszenie liczby osób zagrożonych ubóstwem o co najmniej 15 mln względem 2019 roku, w tym 5 mln dzieci, do 2030 roku, a długofalowo wyeliminowanie ubóstwa do 2050 roku.

Polska przyjęła własny cel: redukcję o 1,5 mln osób zagrożonych względem 2019 roku, w tym 300 tys. dzieci. Stan realizacji w 2025 roku przedstawia się bardzo różnie w zależności od grupy.

Wskaźnik	Wartość	Uwagi
Ubóstwo skrajne 2023	6,6%	punkt wyjścia zestawienia
Ubóstwo skrajne 2024	5,2%	różnica nieistotna statystycznie
Ubóstwo skrajne 2025	5,3%	ok. 2 mln osób
Poniżej minimum socjalnego 2024	41,3%	ok. 15 mln osób
Poniżej minimum socjalnego 2025	40,3%	ok. 15 mln osób
Ubóstwo ustawowe 2024	2,6%	ok. 0,97 mln osób
Ubóstwo ustawowe 2025	8,1%	ok. 3,02 mln osób

Cel	Zakres	Realizacja 2025
Cel ogólny Polski	1,5 mln osób względem 2019	78,6%
Cel dla dzieci Polski	300 tys. dzieci	22,3%

Zestawienie pokazuje wyraźną lukę: ogólny cel Polski jest realizowany w znacznie wyższym stopniu niż część dotycząca dzieci. Dla strategii UE oznacza to, że same wskaźniki zbiorcze mogą maskować problem najmłodszych.

Co to oznacza dla Ciebie?

Jeśli Twoje dochody są zbliżone do progów pomocy społecznej, warto sprawdzić aktualne kryteria w ośrodku pomocy społecznej, ponieważ od 2025 roku próg oznacza dostęp do większej liczby świadczeń, ale też większą wrażliwość na zmiany dochodów. Rodziny z dziećmi powinny zwrócić uwagę, że kwoty zasiłków rodzinnych nie rosły od kilku lat, a więc warto regularnie sprawdzać nowe programy wsparcia, takie jak Aktywny Rodzic. Dane z raportu pokazują też, że publiczna polityka społeczna wymaga stałego monitorowania, bo bez corocznej waloryzacji kryteriów wskaźniki ubóstwa mogą szybko się zmieniać.