ETS2 dobrowolne? Polska i 4 państwa UE chcą zmiany unijnego systemu

Polska, wraz z czterema innymi państwami Unii Europejskiej, opowiedziała się za włączeniem systemu ETS2 do reformy unijnego handlu emisjami, jednocześnie dążąc do tego, by jego udział w budownictwie i transporcie pozostał dobrowolny.

Czym jest ETS2 i dlaczego budzi spory?

ETS2 to drugi, odrębny system handlu uprawnieniami do emisji CO₂ w Unii Europejskiej. Obejmuje sektor budownictwa oraz transportu, czyli obszary, które generują znaczną część emisji w gospodarstwach domowych. Właśnie dlatego jego wprowadzenie wiąże się z bezpośrednimi konsekwencjami dla zwykłych odbiorców: mechanizm przekłada się na opłaty za paliwo i ogrzewanie mieszkań.

Jakie stanowisko zajmuje Polska?

Ministra klimatu Paulina Hennig-Kloska przekazała, że Polska walczy o dobrowolność ETS2. Stanowisko to nie jest odosobnione. Na posiedzeniu ministrów ds. środowiska UE w Luksemburgu pięć państw poparło włączenie ETS2 do reformy ETS, a Polska znalazła się w tym gronie. Warto zauważyć, że sama Komisja Europejska w lipcowej propozycji nie uwzględniła ETS2 w tej reformie, więc to państwa członkowskie wymusiły debatę nad jego miejscem w przyszłym systemie.

Kto tworzy koalicję i co wynika z marcowego apelu?

Wcześniej, w marcu, dziesięć państw członkowskich skierowało wspólny apel w tej sprawie. W koalicji znalazły się m.in. Włochy, Austria, Bułgaria, Chorwacja, Czechy, Grecja, Węgry, Słowacja i Rumunia. Premier Donald Tusk poparł ten apel, a z inicjatywy Polski zwołano spotkanie koordynacyjne z udziałem ministrów z 16 państw członkowskich.

Różnica między liczbą sygnatariuszy apelu a grupą, która poparła włączenie ETS2 do reformy, ma znaczenie praktyczne. Według unijnego dyplomaty, cytowanego przez PAP, pięć państw nie tworzy mniejszości blokującej, a więc samo poparcie nie wystarcza, by zablokować rozwiązanie forsowane przez inne kraje.

Jak zmiana może wpłynąć na polskie gospodarstwa domowe?

Dla przeciętnego Polaka najważniejsze jest to, że ETS2 ma bezpośrednio dotykać cen paliw i ogrzewania. W praktyce oznacza to, że kierowcy oraz właściciele domów i mieszkań ogrzewanych paliwami kopalnymi mogą odczuć wzrost kosztów eksploatacji. Dlatego decyzja o tym, czy system będzie obowiązkowy, czy dobrowolny, a także czy zostanie odroczony, ma wymiar wprost budżetowy.

Co to oznacza dla Ciebie?

Na razie nie ma decyzji, więc nie warto zakładać ani pełnego wdrożenia w 2028 roku, ani całkowitej rezygnacji z ETS2. Dla gospodarstw domowych i małych firm z sektora transportowego i budowlanego rozsądnie jest śledzić kolejne posiedzenia ministrów ds. środowiska UE oraz zapisy reformy. Jeśli planujesz inwestycje w ogrzewanie, wymianę pojazdu czy termomodernizację, uwzględnij w kalkulacji możliwość wyższych opłat za paliwo i energię w najbliższych latach.