Tunel aerodynamiczny T-3: polska nauka i przemysł lotniczy na światową skalę

Polska zainwestowała 105 mln zł w modernizację tunelu aerodynamicznego T-3, który stał się największym tego typu obiektem w Polsce i Europie Środkowo-Wschodniej, zmieniając krajową infrastrukturę badawczą dla sektora lotniczego, obronnego i kosmicznego.

Modernizacja zamiast remontu — praktycznie nowy obiekt

Tunel aerodynamiczny T-3 na warszawskim Okęciu, zbudowany w latach 50. XX wieku, przeszedł gruntowną transformację. Jak podkreśla dr Hubert Cichocki, prezes Centrum Łukasiewicz, „mówimy o modernizacji tunelu aerodynamicznego, ale w zasadzie możemy mówić o nowym obiekcie, ponieważ pozostała tylko bryła, a wszelkie kluczowe elementy zostały wymienione”. Oznacza to, że poza strukturą budynku praktycznie wszystkie systemy pomiarowe, aparatura badawcza i urządzenia zostały wymienione na nowe.

Inwestycja finansowana ze środków Krajowego Planu Odbudowy (KPO) stanowi jeden z większych projektów Sieci Badawczej Łukasiewicz. Dla ministra nauki i szkolnictwa wyższego Marcina Kulaska jest to przykład tego, jak fundusze europejskie wspierają zarówno polską naukę, jak i gospodarkę. „Polscy naukowcy nie muszą wyjeżdżać za granicę, żeby prowadzić swoje badania, a naukowcy z zagranicy będą mogli przyjeżdżać do nas” — argumentuje minister.

Co można badać w tunelu o średnicy 5 metrów?

Przestrzeń pomiarowa tunelu T-3 o średnicy 5 metrów to uniwersalne laboratorium dla testów aerodynamicznych. Jak wyjaśnia prof. Cezary Szczepański, dyrektor Łukasiewicz – Instytutu Lotnictwa, możliwości są szerokie:

• samoloty i śmigłowce — testowanie nowych konstrukcji kadłubów i skrzydeł
• rakiety i pociski — badania aerodynamiki pojazdów balistycznych
• samochody — optymalizacja oporów powietrza i zużycia paliwa
• turbiny wiatrowe — badania łopat i wydajności energetycznej
• infrastruktura — testowanie odporności budynków i osiedli na wiatr
• sport — np. optymalizacja pozycji skoczka narciarskiego

Modernizacja podniosła jakość pomiarów o „kilka klas wyżej”, co umożliwia naukowcom i inżynierom uzyskanie znacznie dokładniejszych danych o przepływie powietrza wokół testowanych obiektów.

Kto będzie korzystać z tunelu?

Grupa użytkowników	Zastosowanie	Przykłady
Polskie MSP	Testowanie innowacyjnych rozwiązań w sektorze dronów i new space	Platformy bezzałogowe, komponenty satelitarne
Duże polskie producenci	Badania dla obronności i lotnictwa	Projekty finansowane z Europejskiego Funduszu Obronnego
Międzynarodowe koncerny	Usługi badawcze na skalę europejską	Już zakontraktowane badania dla globalnych firm
Instytucje naukowe	Projekty kosmiczne i lotnicze	Program Badań Kosmicznych, projekt EXAELIA
Przedsiębiorstwa zbrojeniowe	Testowanie produktów i komponentów	Wspólne prace badawczo-rozwojowe

Znaczenie dla polskiej gospodarki i bezpieczeństwa

Tunel aerodynamiczny T-3 wpisuje się w szerszą strategię budowania niezależności technologicznej Polski. Infrastruktura wspiera projekty finansowane z dwóch kluczowych źródeł: Europejskiego Funduszu Obronnego (dla sektora obronnego) i Europejskiej Agencji Kosmicznej (dla technologii kosmicznych o podwójnym zastosowaniu).

Dla ministra Kulaska inwestycja ma wymiar geopolityczny — wzmacnia pozycję Polski jako wiarygodnego partnera dla międzynarodowych konsorcjów w programach europejskich. Jednocześnie zmienia dynamikę badań — zamiast wysyłać projekty do zagranicznych ośrodków, polska nauka i przemysł mogą teraz prowadzić badania w kraju, przy jednoczesnym przyciąganiu międzynarodowych partnerów.

Prof. Szczepański zaznacza, że tunel będzie wspierał szereg projektów Sieci Badawczej Łukasiewicz z zakresu transportu naziemnego, energetyki, budownictwa i systemów obronnych, ułatwiając ich komercjalizację.

Pierwsza kampania badawcza — projekt EXAELIA

Pierwszą kampanią testową będą badania aeroelastycznego skrzydła w ramach unijnego projektu EXAELIA (Eksperymentalny Statek Powietrzny dla Europejskiego Przywództwa w Lotnictwie). Projekt wykorzysta nową aparaturę badawczą Instytutu Lotnictwa oraz zaawansowane systemy pomiaru odkształceń i optycznego przepływu cząsteczek 3D PIV.

Tunel ma również wspierać Krajowy Program Badań Kosmicznych realizowany w ramach Sieci Badawczej. W tunelach Instytutu Lotnictwa prowadzono już badania rakiety Bursztyn, która stanowi jeden z filarów programu. Drugi filar to nanosatelita SPARK, który ma trafić na orbitę w drugiej połowie 2027 roku.

Co to oznacza dla polskiego przemysłu i nauki

Modernizacja tunelu aerodynamicznego T-3 zmienia krajobraz infrastruktury badawczej w Polsce. Po pierwsze, eliminuje konieczność wysyłania projektów za granicę — polskie firmy i naukowcy mogą teraz prowadzić badania w kraju, co skraca czas wdrażania innowacji. Po drugie, przyciąga międzynarodowych partnerów — kolejka zamówień sięga już półtora roku, co świadczy o wysokiej konkurencyjności obiektu na skalę europejską.

Dla sektora obronnego i kosmicznego oznacza to możliwość testowania nowych rozwiązań w warunkach laboratoryjnych przed wdrożeniem. Dla małych i średnich firm z branży dronów i new space to dostęp do infrastruktury, którą wcześniej mogły sobie pozwolić tylko duże korporacje. Dla polskiej gospodarki (20. na świecie, jak podkreśla minister Kulasek) to szansa na wzmocnienie pozycji konkurencyjnej poprzez innowacje w sektorach o wysokiej wartości dodanej.

Instytut Lotnictwa pozycjonuje się jako „jedyny taki ośrodek w tej części Europy, w którym przedsiębiorstwa branży lotniczej mogą testować swoje produkty w tak wielu różnych wariantach i w takich specyfikacjach produktowych, które są dla nich interesujące”.